02 oktober 2016

Werner Heisenberg (1901-1976): geniale lafaard of schurk?

De Duitser Werner Heisenberg leverde voor zijn 25e jaar geniale bijdragen aan de kwantummechanica. Duitsland was toen (de jaren 1920) het centrum van de natuurkunde. De giganten van de natuurkunde (Einstein, Bohr, Planck, Lorentz en anderen) spraken Duits met elkaar. Als Adolf Hitler er niet geweest was, hadden we nu een discussie over Duits in de collegezaal, in plaats van Engels. Maar Adolf Hitler kwam wel en Heisenberg bleef in Duitsland en protesteerde niet (net als die andere beroemde fysicus Max Planck). Zijn rol bij de poging van de nazi’s om een atoombom te maken, is altijd duister gebleven. Aan Niels Bohr schijnt Heisenberg tijdens de oorlog opgebiecht te hebben dat hij aan de bouw ervan met de nazi’s meewerkte. Zelf heeft hij na de oorlog de schijn gewekt dat hij het naziproject opzettelijk saboteerde. Daar wordt door velen aan getwijfeld. Er wordt beweerd (zie hier of hier) dat het naziproject mislukte omdat Heisenberg het principe van kernsplitsing niet goed begreep. Dit weekend werd in mijn krant nog eens het verhaal gememoreerd dat de Groningse fysicus Dirk Coster in de oorlog gepoogd had de (Joodse) ouders van de naar de VS geĆ«migreerde fysicus Sam Goudsmit (in het wit op de foto uit 1939) te redden uit de handen van de nazi’s. Hij schrijft aan Heisenberg, die dan in hoog aanzien is in Hitler-Duitsland. Heisenberg schreef in februari 1943 “een wezenloos briefje terug aan Coster dat hij Sam [Goudsmit] goed kent en als collega zeer waardeert en dat hij hoopt dat zijn ouders niets zal overkomen.” De ouders van Goudsmit waren toen al vermoord in Auschwitz. Heisenberg (midden op de foto) was in ieder geval een lafaard, maar waarschijnlijk een schurk. Na de oorlog werd hij gerehabiliteerd en richtte de Max-Planck(!!) instituten op.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen