13 april 2012

Victor Lamme: maakt economen overbodig

boek van Victor Lamme
Waarom komt een moordenaar tot zijn (meestal niet: haar) daad? Volgens een econoom gaat dat als volgt. De moordenaar ontleent een positief nut aan het plegen van een moord. Dat positieve nut kan door veel factoren verklaard worden. Hij kan een lustmoordenaar zijn, een grote hekel aan iemand hebben, een concurrent uit de weg willen ruimen, enzovoorts. De econoom maakt het niet uit waarom iemand iets prettig vindt. Hij (soms ook wel een zij) wil alleen maar weten hoe men tot een keuze komt. Voor een econoom staan er tegenover positieve effecten van een daad (in dit geval de moord) ook altijd negatieve effecten. Het plegen van een moord kan in strijd zijn met je geweten, of je hebt te weinig kunde om de moord uit te voeren, je kunt betrapt worden waardoor je de gevangenis in moet, enzovoorts. Een econoom ziet dus baten en kosten. Als die kosten ‘te hoog’ zijn wordt de keuze (om te moorden) niet gemaakt. Economen denken dat dit voor alle beslissingen in het leven (kind verwekken, opleiding volgen, partner zoeken, trouwen) geldt. Mensen moeten altijd afwegingen maken. Niet iedereen maakt dezelfde afwegingen. Sommige mensen worden moordenaar, anderen hersenonderzoeker. Die hersenonderzoeker is geen moordenaar geworden, omdat de kosten te hoog waren. Zegt de econoom (ik geef het toe, ik maak een beetje een karikatuur van de economische wetenschap). Het zou bijvoorbeeld kunnen zijn dat de hersenonderzoeker de kans op arrestatie en vrijheidsberoving te groot vond en daarom maar liever de hersenen van moordenaars onderzoekt. De econoom trekt dan direct een maatschappelijk relevante conclusie. Als we het als maatschappij niet zo handig vinden als we elkaar gaan vermoorden, moeten we de kosten ervan zo hoog maken, dat niemand wil gaan moorden. Dus: hoge pakkans en hoge vrijheidsstraf. Wat zegt hersenonderzoeker Victor Lamme? Moordenaars zijn te vergelijken met slaapwandelaars. Zij moorden zonder het zelf te weten. Pakkans, vrijheidsstraf. Het maakt niet uit. Zulk hersenonderzoek maakt de economie overbodig.

Geen opmerkingen:

Een reactie posten